Τρίτη 20 Μαρτίου 2018

"Το καρυδότσουφλο" του Ian McEwan.


Εντάξει, μόνο δύο μήνες αποχής αυτή τη φορά. Καλά είμαστε.
Έχουμε και λέμε: Μητέρα συνωμοτεί με αδερφό συζύγου για να τον δολοφονήσουν και μόνος μάρτυρας της εν λόγω δολοπλοκίας, το έμβρυο στην κοιλιά της. Αν δεν σας ιντριγκάρει αυτό από μόνο του, δεν ξέρω τι θα το κάνει. Η ξεκάθαρη αναφορά στην Αμλετική τραγωδία; Η τόσο δυνατή και περιγραφική πένα του McEwan; Βρείτε κάτι από όλα να σας κεντρίσει το ενδιαφέρον και διαβάστε αυτό το συμπυκνωμένο πυροτέχνημα.

Για την ιστορία, ο Άμλετ καλείται να εκδικηθεί τον θάνατο του πατέρα του από τον θείο του Κλαύδιο (ο θείος στο βιβλίο μας λέγεται, καθόλου τυχαίως  Κλωντ), ο οποίος θείος καταλήγει να παντρευτεί και τη μητέρα του Άμλετ,Trudy- Γερτρούδη. Χωριό που φαίνεται, κολαούζο δεν θέλει. 

Ξεκινάει, λοιπόν, η αφήγηση και βρισκόμαστε σε άκρα παραδοξότητα, να διαβάζουμε τις σκέψεις και τις απόψεις ενός εμβρύου. Ενός εμβρύου, άρτια κατατοπισμένου σε ιστορικά, πολιτικά, κοινωνιολογικά, ψυχολογικά, βιολογικά και οινολογικά πλαίσια. Ένα έμβρυο με άποψη για την τρέχουσα παγκόσμια πολιτική κατάσταση, για τις δυσκολίες που επέρχονται στη χώρα του και την ευρύτερη ευρωπαϊκή ήπειρο και με αγαπημένη ποικιλία κρασιού το Pinot Noir.  Που βρίσκεται παγιδευμένο σε μια δηλητηριώδη «πραγματικότητα» από την οποία αγωνιά να απελευθερωθεί θέλοντας παράλληλα  πάση θυσία να υπερασπιστεί τον πατέρα του και να σώσει τη μητέρα του από τα δίχτυα του εξαντλητικά βαρετού και ανυπόφορου θείου του.

Διαβάζοντας το βιβλίο, έπιασα πολλές φορές τον εαυτό μου να ξεχνάει ποιος είναι ο αφηγητής και σε τι κατάσταση βρίσκεται. Όταν όμως ερχόταν η συνειδητοποίηση του αφηγητή στη μήτρα, ανέβαινε αυτόματα  δέκα λέβελ η αφήγηση.  Αγαπημένη φράση, ήδη από τη δεύτερη σελίδα: «Όταν ακούω «γαλάζιο», το οποίο ποτέ μου δεν έχω δει, φαντάζομαι ένα είδος νοητικού συμβάντος  το οποίο βρίσκεται πολύ κοντά στο «πράσινο», το οποίο ποτέ μου δεν έχω δει.» Μιλάει για  πράγματα, τα οποία όμως αγνοεί. Πληροφορίες από το ραδιόφωνο, την τηλεόραση, της συζητήσεις της μητέρας του που έχουν μεταφερθεί σε αυτό, μέσω του ομφάλιου λώρου και του αμνιακού υγρού.  Πέρα όμως από τις πληροφορίες και τη γνώση, έχει και τη συνείδηση ενός εν ζωή ενήλικα και τα διλήμματα που τη συνοδεύουν. Σαν σωστός Άμλετ που τον θέλει ο McEwan να είναι, βάζει  το λώρο του στη θέση του κρανίου και τον περιεργάζεται  για να καταλάβει αν πρέπει γίνει ή να πάψει να είναι.

Το βιβλίο δεν έχει δράση. Όλη του η τέχνη βρίσκεται στη γραφή του McEwan η οποία είναι αποκαλυπτική. Ομολογώ ότι, πέραν της Ακτής, δεν είχα διαβάσει άλλο του βιβλίο. Αυτό που μου άρεσε όμως κάθε φορά που ερχόταν ένα νέο βιβλίο και διάβαζα το οπισθόφυλλο, ήταν ότι δεν έβλεπα θέματα επαναλαμβανόμενα και συγγραφικές μανιέρες. Κάθε βιβλίο, άλλο θέμα, άλλο ύφος. Πρέπει να είσαι μεγάλος τεχνίτης του λόγου, λογοτέχνης με όλη τη σημασία της λέξης, για να το καταφέρνεις αυτό. Αντίστοιχες τεχνικές ικανότητες και συγγραφικά ακροβατικά απαιτεί το να βασίσεις μια ολόκληρη ιστορία σε ένα ομιλών έμβρυο. Πρόκειται όμως για έναν πολύ εξασκημένο συγγραφέα, που δεν αφήνει τίποτα να θολώσει ή να ανακόψει την εξέλιξη της πλοκής του. Οι προσδοκίες μου είχαν εκτοξευθεί από τη μέρα που ήρθε το αγγλικό hardback. Δεν απογοητεύτηκα.

Who-is-who: "Το καρυδότσουφλο" του Ian McEwan, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη (€12,20)
Γιατί να το διαβάσω: Γιατί είναι πιουρ τζίνιους.
Σε ποιους απευθύνεται: Στους λάτρεις του συγγραφέα, του αγγλικού φλέγματος, του Άμλετ και, κυρίως, της καλής λογοτεχνίας. 



Σ.


Πέμπτη 11 Ιανουαρίου 2018

"The Vegetarian" της Han Kang.

Μπούκερ Αλέρτ!!! Μιλάμε για το πολυαγαπημένο Vegetarian της Νοτιοκορεάτισσας Han Kang, που τιμήθηκε με το εν λόγω βραβείο το 2016. Δυστυχώς δεν έχει ακόμα μεταφραστεί στα ελληνικά (και πολύ με ιντριγκάρει να το πιάσω στα χέρια μου),οπότε διάβασα την αγγλική έκδοση, από εκδόσεις Granta, σε μετάφραση της Deborah Smith (μια μετάφραση που έχει προκαλέσει μεγάλο κοντρόβερσι στους λογοτεχνικούς κόσμους.) Το εξώφυλλο - δεν το συζητώ - ένα όνειρο. 
Το διάβασα το καλοκαίρι που μας πέρασε, στις ανεμοδαρμένες παραλίες των Κουφονησίων (και οι μισές σελίδες έγιναν δωρεά στον Ποσειδώνα - ακόμα κυνηγάει τη σελίδα 12 το παλικάρι από δίπλα). Οι Ιαπωνοκορεάτες ήταν ανέκαθεν στην κορυφή της λίστας μου (δώστε Νόμπελ στο Μουρακάμι να τελειώνουμε). Η διαφορά στην νοοτροπία τους και ο τρόπος που αυτή μεταφράζεται μέσα από τις λογοτεχνικές φωνές τους, με μαγεύει. Αυτό όμως που κυριολεκτικά με τρελαίνει είναι ο τρόπος που παντρεύουν το ρεαλισμό με το υπερρεαλιστικό στοιχείο, φέρνοντας ένα αποτέλεσμα τόσο φυσιολογικό, όσο και το να πιεις ένα ποτήρι νερό γιατί δίψασες. 
Έτσι λοιπόν, στο εν λόγω μυθιστόρημα, παρακολουθούμε τη μετάλλαξη της Yeong-Hye, από πρότυπο σεμνής και μετρημένης συζύγου σε ένα ψυχρό, αποστασιοποιημένο και άκρως φοβισμένο πλάσμα, που κλείνεται σε μια προσωπική παράνοια - όπως μεταφράζεται από το περιβάλλον της - η οποία την οδηγεί στο χαμό.
Η ιστορία εκτυλίσσεται χωρισμένη σε τρία κεφάλαια που εκφράζουν τρεις διαφορετικές οπτικές πάνω στην ιστορία. Το πρώτο κεφάλαιο είναι η πλευρά του συζύγου, το δεύτερο του κουνιάδου και το τρίτο της αδερφής. Να σημειωθεί ότι η πρωταγωνίστρια εκφράζεται ελάχιστα μέσα στο βιβλίο, με αποτέλεσμα να μαθαίνουμε την ιστορία κυρίως από τρίτους. Η δική της ιστορία δε μετράει. Την έστησαν στον τοίχο και την καταδίκασαν για τη διαφορετικότητα και τις επιλογές της, χωρίς καν να προσπαθήσουν να την ακούσουν. Σάουντς φαμίλιαρ; Μήπως μπορούμε να αντιστοιχίσουμε σε αυτήν την αλληγορία διάφορες "αδικίες" στις απανταχού κοινωνίες;  Νομίζω αυτό ήταν και το πόιντ της συγγραφέως. Στήνει μια ιστορία - γροθιά στο στομάχι και την ντύνει με τόσο δυνατές εικόνες,που το συναίσθημα έρχεται χωρίς μεγάλη προσπάθεια. Προσοχή όμως, απέχει παρασάγγας από το μελό. 
Αν έχετε ευχέρεια στην αγγλική γλώσσα και είναι στη λίστα σας - και αν δεν είναι, πρέπει να μπει - να το διαβάσετε ασαπ. Είναι διαμαντάρα. 

Who-is-who: "The Vegetarian" της Han Kang, κυκλοφορεί από εκδόσεις Granta. (€11,94)
Γιατί να το διαβάσω: Για τις δυνατές εικόνες που δημιουργεί και το λιτό, κρυστάλλινο ύφος που ξεγυμνώνει την υποκρισία της σύγχρονης κοινωνίας. 
Σε ποιους απευθύνεται: Στους φίλους του κοινωνικού είδους, αναγνώστες "βραβείων" και μη.

Σ.                                                                                                                                                                 

Δευτέρα 1 Ιανουαρίου 2018

"Άσωτοι" του Greg Jackson.

Άιμ μπακ! Μετά από - μόλις - 22 μήνες απουσίας (που κανονικά θα έπρεπε να περιμένω να γίνουν 23, γιατί απεχθάνομαι τους ζυγούς αριθμούς), είπα να κάνω το μεγάλο καμ μπακ, εν είδη νιου γίαρ ρεζολούσιον, και να το κρατήσω για λίγο παραπάνω αυτή τη φορά. Αφορμή για τη μεγάλη επιστροφή, οι "Άσωτοι" του Greg Jackson από τις πολυαγαπημένες εκδόσεις Αντίποδες.
Για να ξεκαθαριστώ από την αρχή - δύο πράγματα δεν μου αρέσουν στη λογοτεχνία (εκτός από τη Μαντά και τη Δημουλίδου): οι Αμερικάνοι και τα διηγήματα. Οι μεν γιατί είναι πολύ έξω από τη νοοτροπία, την ιδιοσυγκρασία και τις εικόνες που μου αρέσει να διαβάζω και τα δε, γιατί τα βρίσκω πολύ δύσκολα σαν είδος εν γένει, ώστε να είναι επιτυχημένο το αποτέλεσμα. Αλάς, έπεσε στα χέρια μου τούτο το βιβλίο, το οποίο είναι συλλογή διηγημάτων Αμερικανού συγγραφέα. Σαξές στόρι. Ήταν όντως. Δεν το περίμενα. Αν και δεν με έχουν απογοητεύσει μέχρι τώρα οι Αντίποδες, οπότε θα έπρεπε να το περιμένω.
Οκτώ ιστορίες. Αρχιτέκτονες, κινηματογραφικοί παραγωγοί, συγγραφείς και τενίστες, οι περισσότεροι στα σαραντα-βγάλε, συχνά απόφοιτοι ελίτ πανεπιστημίων - της Ανατολικής Ακτής αλλά και της ζωής - άλλοι με πολλά υποσχόμενο μέλλον, άλλοι στο χείλος του γκρεμού. Σύγχρονοι χαρακτήρες, δύσκολοι χαρακτήρες, σαν καφές χωρίς ζάχαρη ώρες ώρες - δεν καταπίνονται εύκολα, είναι όμως ορίτζιναλ - με αντεργκράουντ στοιχεία και φλάσμπακς σε "άτακτο" παρελθόν με σεξ, ντραγκς και ροκ εντ ρολ. Είναι πετυχημένη συνταγή λέμε. Επίσης , δεν μου λείπει το τέλος στις ιστορίες, όπως συχνά συμβαίνει στα διηγήματα. Εννοούνται μεν πράγματα, αλλά ολοκληρώνεται το ηθικόν δίδαγμα.
Στα συν (γιατί άι σάμταιμς τζατζ δε μπουκ μπάι δε κάβερ) το αισθητικά υπέροχο (όπως πάντα) εξώφυλλο. Βίντατζ, αμερικάνικη αισθητική, λάικ.

Who-is-who: "Άσωτοι" του Greg Jackson, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αντίποδες. (€13,8)
Γιατί να το διαβάσω: Για τους δυνατούς χαρακτήρες και το σύγχρονο ύφος. Ανάγνωσμα επιπέδου.
Σε ποιους απευθύνεται: Στους αναγνώστες σύγχρονης, κοινωνικής λογοτεχνίας, που αρέσκονται στον προβληματισμό και την απέριττη λογοτεχνία.




Σ.